{"id":8933,"date":"2024-01-25T19:05:10","date_gmt":"2024-01-25T19:05:10","guid":{"rendered":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/afon-tefeidiad\/"},"modified":"2026-10-17T22:44:00","modified_gmt":"2026-10-17T21:44:00","slug":"afon-tefeidiad","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/cy\/afon-tefeidiad\/","title":{"rendered":"Afon Tefeidiad"},"content":{"rendered":"

\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t

Ionawr 2024<\/strong><\/p><\/div>\n\t\t\t<\/div>

\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t

Yng Nghastell-y-Cnwclas yng Nghanolbarth Cymru, mae chwedl leol yn dweud bod y Brenin Arthur wedi taflu pen cawr yr oedd wedi'i ladd i afon Tefeidiad gerllaw. Gan ei ddefnyddio i groesi'r d?r, gorchmynnodd iddo droi'n garreg, gan weiddi \"tyfed yr iad\" a thrwy hynny roi ei henw Cymraeg i'r afon: AfonTefeidiad.<\/p>\n

<\/p>\n

Mae Afon Tefeidiad yn tarddu ar lethrau Bryn Cilfaesty ym Mhowys ac mae'n cael ei hystyried yn un o afonydd cyflymaf y DU. O'i tharddiad, mae'n llifo i gyfeiriad y dwyrain trwy ddyffryn cul Cwm Gwyn i Felindre,\u00a0 ble mae'n ffurfio\u2019r ffin rhwng Cymru a Lloegr. Yna mae'r afon yn llifo mewn i orlifdir ehangach ar ei ffordd i Drefyclo, gan lifo trwy Loegr am bum milltir arall i lawr yr afon o'r dref farchnad.<\/p>\n

<\/p>\n

Yn 81 milltir o hyd, Afon Tefeidiad yw ail lednant fwyaf Afon Hafren (ar \u00f4l Avon Swydd Warwick). Mae rhywfaint o dystiolaeth, fodd bynnag, ei bod ar un adeg yn llednant i Afon Gwy. Dangosodd astudiaethau yn y 1920au a'r 30au fod cwrs cyn-rewlifol yr afon Tefeidiad yn Lloegr wedi'i gymryd tua'r de, yn lle\u2019r cyfeiriad dwyreiniol presennol i'r man lle mae bellach yn ymuno ag afon Hafren ym Mhowick, yn Swydd Gaerwrangon. Credir bod cwrs \"newydd\" yr afon tua 15,000 o flynyddoedd oed.<\/p><\/div>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/div>

\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\"\"<\/span>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t<\/div>
\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\"\"<\/span>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/div>
\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t

Mae adfeilion Castell Cnwclas i\u2019w gweld yng nghanol de\u2019r llun yma. Gellir gweld y Tefeidiad ar y top chwith.<\/p><\/div>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t<\/div>

\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t

Mae Ymddiriedolaeth Afonydd Hafren wedi plannu dros 20,000 o goed yn y dalgylch fel rhan o\u2019u gwaith rheoli llifogydd naturiol.<\/p><\/div>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/div>

\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t

Mae gan ddyffryn uchaf y Tefeidiad gysylltiadau \u00e2 chewri heblaw'r rhai o chwedl Arthuraidd. Yn ei llyfr \u201cUpper Teme Valley Memories\u201d<\/em>mae Beth Williams yn disgrifio sut y datgelodd gwaith cloddio yn Eglwys Heyope yn gynnar yn y 1900au, sgerbydau dynion dros 6 troedfedd 6 troedfedd o daldra, pob un ohonynt wedi cael eu penglogau wedi'u torri ag arf. Dywedir i'r Tywysog Llywellyn ymosod ar gastell Cnwclas yn y 1200au, gan ladd \u201cCewri Bron Wrgon\u201d ac, fel Arthur, ddefnyddio eu cyrff i groesi'r afon.<\/p>\n

<\/p>\n

Ar gyfer yr \u201cAfon y Mis\u201d yma, rydym yn canolbwyntio ar rannau uchaf y Tefeidiad yng Nghymru lle mae'n llifo dros y si\u00e2l a'r garreg llaid sy'n nodweddiadol o lawer o\u2019r afonydd ar y Gororau. Mae'r afon yma yn gartref i ystod o fflora a ffawna gwarchodedig (mae wedi'i dynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig ar hyd ei hyd). Yn ogystal \u00e2 bod yn gynefin silio i eogiaid a physgodfa bwysig i eogiaid ifanc, mae gan ran uchaf\u00a0 y Tefeidiad boblogaethau o gimychiaid afon yr Iwerydd (Austropotamobius pallipes) a misglod perlog (Margaritifera margaritifera). Mae rhan uchaf yr afon hefyd wedi bod yn bysgodfa brithyll brown o bwys arbennig (dim ond yn rhannau Lloegr y ceir canghennau glas). Yn gynnar yn y 1900au, adroddwyd bod perchnogion pysgodfeydd rhan uchaf yr afon yn amharod i ganiat\u00e1u gwaith ar hwylusfa bysgod mewn sawl cored yn yr afon isaf oherwydd eu bod yn credu y byddai'n niweidio ansawdd pysgota brithyll y Tefeidiad.<\/p><\/div>\n\t\t\t<\/div>

\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\"\"<\/span>\n\t\t\t<\/div>
\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t

Lle mae'r Tefeidiad yn ffurfio'r ffin rhwng Cymru a Lloegr i lawr yr afon o Drefyclo, mae'n cynnal gwelyau mawr o ranunculus.<\/p><\/div>\n\t\t\t<\/div>

\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t

Un nodwedd ddiddorol o ran uchaf yr afon yw'r tuedd i rannau o'r gwely sychu'n llwyr. Mae Williams yn s\u00f4n am natur fandyllog y ddaeareg fel un o'r rhesymau pam na ddewiswyd y dyffryn ddiwedd y 1800au i ddarparu cyflenwad d?r newydd i Birmingham. Gan nad oedd yn ddiogel adeiladu argaeau yno, trodd sylw peirianwyr y cyfnod oddi wrth y Tefeidiad a chanolbwyntio yn lle hynny ar yr Elan, fel y disgrifir yn ein rhifyn Afon y Mis ym mis Rhagfyr.<\/p>\n

<\/p>\n

Nid yw'r sychu ysbeidiol yn ddigwyddiad newydd, ac mae'r Tefeidiad yn enwog\u00a0 amdano yn ystod misoedd yr haf. Er enghraifft, yn 1870, adroddwyd bod milltiroedd lawer o ran uchaf yr afon yn sych. Yn fwy diweddar, fodd bynnag, mae'n ymddangos bod y digwyddiadau hyn bellach yn digwydd yn gynharach yn y flwyddyn. Yn 2020, roedd rhannau o'r afon\u00a0 yn sych ddiwedd mis Mai. Yna, fel mewn blynyddoedd blaenorol, cynhaliodd Asiantaeth yr Amgylchedd ymgyrchoedd achub pysgod, gan symud brithyllod brown ac eogiaid ifanc a oedd wedi mynd yn gaeth mewn pyllau llonydd lle'r oeddent yn agored i dagu ac ysglyfaethu, cyn eu hail-leoli i rannau o'r afon oedd yn dal i lifo.<\/p><\/div>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/div>

\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\"\"<\/span>\n\t\t\t<\/div>
\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t

Rhan sych o'r Tefeidiad rhwng Cnwclas a Threfyclo ym mis Gorffennaf 2023.<\/p><\/div>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/div>

\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\"\"<\/span>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t<\/div>
\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\"\"<\/span>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/div>
\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t

Rhan o'r B4355 wedi'i ddifrodi gan fflachlif ar lednant o'r Tefeidiad ger Lloyney ym mis Awst 2020.<\/p><\/div>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t<\/div>

\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t

Cyfres o argaeau sy\u2019n gollwng mewn nentydd cyflenwi graddiant uchel yw un o'r nifer o fesurau rheoli perygl llifogydd naturiol a osodwyd yn nalgylch y Tefeidiad gan Ymddiriedolaeth Afonydd Hafren.<\/p><\/div>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/div>

\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\"\"<\/span><\/a>\n\t\t\t<\/div>
\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t

Taflen ffeithiau Afon Tefeidiad y gellir ei lawrlwytho (PDF)<\/a><\/p><\/div>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t<\/div>

\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t

Mae natur \u201cfflach\u201d llifau eithafol yr afon yn peri bygythiad nid yn unig\u00a0 i ecoleg, ond hefyd yn ychwanegu at y peryg o lifogydd yn y trefi niferus ar hyd Dyffryn y Tefeidiad, ynghyd a\u2019r trefi mawr yng nghyffiniau\u2019r Hafren. Dros y bynyddoedd diwethaf, mae Ymddiriedolaeth Afonydd Hafren wedi bod yn cynnal gwaith \u201crheoli perygl llifogydd yn naturiol\u201d yn nalgylch uchaf yr Afon Tefeidiad. Hyd yn hyn, maent wedi gweithio gyda dros 30 o dirfeddianwyr, gan osod dros 300 o strwythurau prennaidd sy\u2019n gollwng d?r ar oddeutu 20km o nant lednant. Mae\u2019r rhain yn dal d?r yn \u00f4l, gan ganiat\u00e1u iddo fynd i mewn i\u2019r afonydd ar gyflymder arafach a helpu i leihau uchafbwyntiau llifogydd. Mae\u2019r ymddiriedolaeth hefyd wedi plannu dros 20,000 o goed yn rhan uchaf y Tefeidiad, yn ogystal \u00e2 gwaith arall i helpu i arafu cyflymder y d?r sy\u2019n draenio\u2019r dalgylch.<\/p>\n

<\/p>\n

Bydd angen y gwaith hwn. Rhagwelir y bydd uchafbwyntiau llifogydd y Tefeidiad yn cynyddu mwy nag 20% dros yr 20 mlynedd nesaf. Mae rhwystrau llifogydd yn bwysig\u00a0 i ddiogelu cartrefi rhag effeithiau dinistriol llifogydd, er dim ond hyn a hyn y gellir ei gyflawni. O ystyried ein patrymau tywydd sy'n mynd yn fwyfwy eithafol, bydd amddiffyn rhag llifogydd effeithiol yn y dyfodol yn dibynnu ar amrywiaeth o fesurau, gan gynnwys newidiadau mewn rheoli tir ledled dalgylchoedd afonydd.<\/p><\/div>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/div>

\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t

Diolch i Ymddiriedolaeth Afonydd Hafren <\/a>am eu cymorth gyda gwybodaeth a lluniau.<\/p><\/div>\n\t\t\t<\/div>

\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t

Postio:<\/p><\/div>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/div><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Afon a ddywedir ei bod yn un o’r cyflymaf yn y DU, ond sy’n dal i ddiflannu’n llwyr yn yr haf. Mae ei hanes yn cynnwys cewri ac mae’n debyg mai dyma lle priododd Arthur a Gwenhwyfar. Afon Teme uchaf hynod ddiddorol yw ail lednant fwyaf Afon Hafren….<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":8468,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[58,50],"tags":[],"class_list":["post-8933","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-afon-y-mis","category-uncategorized-cy"],"yoast_head":"\nAfon Tefeidiad - Afonydd Cymru<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/teme\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"cy_GB\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Afon Tefeidiad - Afonydd Cymru\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Afon a ddywedir ei bod yn un o'r cyflymaf yn y DU, ond sy'n dal i ddiflannu'n llwyr yn yr haf. Mae ei hanes yn cynnwys cewri ac mae'n debyg mai dyma lle priododd Arthur a Gwenhwyfar. Afon Teme uchaf hynod ddiddorol yw ail lednant fwyaf Afon Hafren....\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/teme\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Afonydd Cymru\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-01-25T19:05:10+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-10-17T21:44:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/IMGP0838red-copy-scaled.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2048\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1212\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Seth Johnson-Marshall\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Seth Johnson-Marshall\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"10 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/teme\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/teme\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Seth Johnson-Marshall\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/4014068ab3f19d974bca1f2bd567d2bc\"},\"headline\":\"Afon Tefeidiad\",\"datePublished\":\"2024-01-25T19:05:10+00:00\",\"dateModified\":\"2026-10-17T21:44:00+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/teme\\\/\"},\"wordCount\":2113,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/teme\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/01\\\/IMGP0838red-copy-scaled.jpg\",\"articleSection\":[\"Afon y Mis\",\"Uncategorized @cy\"],\"inLanguage\":\"cy-GB\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/teme\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/teme\\\/\",\"name\":\"Afon Tefeidiad - Afonydd Cymru\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/teme\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/teme\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/01\\\/IMGP0838red-copy-scaled.jpg\",\"datePublished\":\"2024-01-25T19:05:10+00:00\",\"dateModified\":\"2026-10-17T21:44:00+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/4014068ab3f19d974bca1f2bd567d2bc\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/teme\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"cy-GB\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/teme\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"cy-GB\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/teme\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/01\\\/IMGP0838red-copy-scaled.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/01\\\/IMGP0838red-copy-scaled.jpg\",\"width\":2048,\"height\":1212},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/teme\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Afon Tefeidiad\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/\",\"name\":\"Afonydd Cymru\",\"description\":\"Caring for Welsh Rivers\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"cy-GB\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/4014068ab3f19d974bca1f2bd567d2bc\",\"name\":\"Seth Johnson-Marshall\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"cy-GB\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/ab96db04fe886625b70397fbc1562d1c1aca5b0d177b9870a3d972568e35cb8b?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/ab96db04fe886625b70397fbc1562d1c1aca5b0d177b9870a3d972568e35cb8b?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/ab96db04fe886625b70397fbc1562d1c1aca5b0d177b9870a3d972568e35cb8b?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Seth Johnson-Marshall\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/cy\\\/author\\\/seth-johnson-marshall\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Afon Tefeidiad - Afonydd Cymru","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/teme\/","og_locale":"cy_GB","og_type":"article","og_title":"Afon Tefeidiad - Afonydd Cymru","og_description":"Afon a ddywedir ei bod yn un o'r cyflymaf yn y DU, ond sy'n dal i ddiflannu'n llwyr yn yr haf. Mae ei hanes yn cynnwys cewri ac mae'n debyg mai dyma lle priododd Arthur a Gwenhwyfar. Afon Teme uchaf hynod ddiddorol yw ail lednant fwyaf Afon Hafren....","og_url":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/teme\/","og_site_name":"Afonydd Cymru","article_published_time":"2024-01-25T19:05:10+00:00","article_modified_time":"2026-10-17T21:44:00+00:00","og_image":[{"width":2048,"height":1212,"url":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/IMGP0838red-copy-scaled.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Seth Johnson-Marshall","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"Seth Johnson-Marshall","Est. reading time":"10 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/teme\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/teme\/"},"author":{"name":"Seth Johnson-Marshall","@id":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/#\/schema\/person\/4014068ab3f19d974bca1f2bd567d2bc"},"headline":"Afon Tefeidiad","datePublished":"2024-01-25T19:05:10+00:00","dateModified":"2026-10-17T21:44:00+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/teme\/"},"wordCount":2113,"image":{"@id":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/teme\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/IMGP0838red-copy-scaled.jpg","articleSection":["Afon y Mis","Uncategorized @cy"],"inLanguage":"cy-GB"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/teme\/","url":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/teme\/","name":"Afon Tefeidiad - Afonydd Cymru","isPartOf":{"@id":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/teme\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/teme\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/IMGP0838red-copy-scaled.jpg","datePublished":"2024-01-25T19:05:10+00:00","dateModified":"2026-10-17T21:44:00+00:00","author":{"@id":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/#\/schema\/person\/4014068ab3f19d974bca1f2bd567d2bc"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/teme\/#breadcrumb"},"inLanguage":"cy-GB","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/teme\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"cy-GB","@id":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/teme\/#primaryimage","url":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/IMGP0838red-copy-scaled.jpg","contentUrl":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/IMGP0838red-copy-scaled.jpg","width":2048,"height":1212},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/teme\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Afon Tefeidiad"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/#website","url":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/","name":"Afonydd Cymru","description":"Caring for Welsh Rivers","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"cy-GB"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/#\/schema\/person\/4014068ab3f19d974bca1f2bd567d2bc","name":"Seth Johnson-Marshall","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"cy-GB","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/ab96db04fe886625b70397fbc1562d1c1aca5b0d177b9870a3d972568e35cb8b?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/ab96db04fe886625b70397fbc1562d1c1aca5b0d177b9870a3d972568e35cb8b?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/ab96db04fe886625b70397fbc1562d1c1aca5b0d177b9870a3d972568e35cb8b?s=96&d=mm&r=g","caption":"Seth Johnson-Marshall"},"url":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/cy\/author\/seth-johnson-marshall\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8933","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8933"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8933\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12155,"href":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8933\/revisions\/12155"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8468"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8933"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8933"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8933"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}