{"id":8841,"date":"2024-09-25T15:18:47","date_gmt":"2024-09-25T14:18:47","guid":{"rendered":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/afon-teifi\/"},"modified":"2026-10-17T22:43:50","modified_gmt":"2026-10-17T21:43:50","slug":"afon-teifi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/cy\/afon-teifi\/","title":{"rendered":"Afon Teifi"},"content":{"rendered":"

\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t

Medi 2024<\/strong><\/p><\/div>\n\t\t\t<\/div>

\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t

Mewn chwe llyn rhewlifol yn uchel ar ochr orllewinol Mynyddoedd Cambria ceir tarddiad yr hyn a ddisgrifir yn aml fel yr afon hiraf sydd gyfan gwbl o fewn Cymru. O Lyn Teifi, mae Afon Teifi yn llifo i gyfeiriad gorllewinol, heibio i olion Abaty Sistersaidd Ystrad Fflur cyn troi tua'r de-orllewin \u00a0a llifo mewn i un o'r enghreifftiau gorau o gyforgorsydd mawn yn iseldir Prydain. Wedi'i ddynodi'n Warchodfa Natur Genedlaethol, mae Cors Goch Glanteifi yn cyfieithu fel 'cors goch ar lan Afon Teifi,' sy'n ddisgrifiad o liw ei llystyfiant.<\/p>\n

<\/p>\n

Gallai\u2019r fawnog hon fod \u00e2 rhywbeth i\u2019w wneud \u00e2 tharddiad enw\u2019r Teifi. Nid yw\u2019r union ffynhonnell yn glir, ond credir ei bod yn debyg i enw Cymraeg yr Afon Tafwys, sy\u2019n ymwneud \u00e2 dyfroedd tywyll yr afon.<\/p>\n

<\/p>\n

O Gors Goch Glanteifi mae'r afon wedyn yn llifo trwy Dregaron, Llanddewi Brefi, Llanbedr Pont Steffan a Llanybydder cyn troi eto tua\u2019r gorllewin trwy Landysul, Castellnewydd Emlyn, Cenarth a Llechryd. Wrth i'r Teifi lifo tuag at Aberteifi a'i haber y tu hwnt, mae'n teithio trwy Geunant Cilgerran a\u2019i ochrau serth. Yn cyrraedd y m\u00f4r ar \u00f4l 121km, mae'r Teifi mewn gwirionedd ychydig yn fyrrach na'r Wysg a'r Tywi, sydd yn 126km a 122km yr un o hyd.<\/p><\/div>\n\t\t\t<\/div>

\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\"\"<\/span>\n\t\t\t<\/div>
\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t

Pyllau Teifi, yn uchel ar ochr orllewinol Mynyddoedd Cambria, a dywedid ar un adeg eu bod mor ddwfn fel eu bod yn anfesuradwy. Llyn Teifi yw'r mwyaf o'r pyllau hyn (ail o'r chwith yn y llun hwn) a tharddiad swyddogol Afon Teifi. Llun: Toby Driver\/Casgliad y Werin Cymru<\/em><\/p><\/div>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/div>

\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\"\"<\/span>\n\t\t\t<\/div>
\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t

Pysgotwyr cwrwgl ar Afon Teifi yn gynnar yn y 1900au. Llun: Casgliad y Werin Cymru<\/em><\/p><\/div>\n\t\t\t<\/div>

\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\"\"<\/span>\n\t\t\t<\/div>
\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t

Gweddillion mwynglawdd Esgair Mwyn, y ffynhonnell unigol fwyaf o blwm i\u2019r Afon Teifi. Yn \u00f4l Cyfoeth Naturiol Cymru <\/a>, mae'r hen fwynglawdd yn dal i gael effaith negyddol ar ansawdd d?r Afon Teifi heddiw, er iddo gau ym 1927. Llun: Casgliad y Werin Cymru o dan Drwydded Creative Commons CC BY-SA 3.0 <\/em><\/a><\/p><\/div>\n\t\t\t<\/div>

\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\"\"<\/span>\n\t\t\t<\/div>
\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t

Llysywod pendoll y m\u00f4r (Petromyzon marinus) yn ystod silio, ar \u00f4l hynny mae\u2019r oedolion yn marw. Brithyll yw\u2019r pysgodyn i\u2019r dde, rhywogaeth sy\u2019n aml yn manteisio ar y sefyllfa drwy fwydo ar yr infertebratau sydd wedi rhyddhau gan y llysywod pendoll y m\u00f4r ac unrhyw wyau rhydd nad ydynt wedi\u2019u claddu yng nghraean gwely\u2019r afon. Gellir gweld fideo\u00a0<\/a>Ymddiriedolaeth Afonydd Gorllewin Cymru o Lysywod pendoll y m\u00f4r yn silio yn yr Afon Teifi yma.<\/p><\/div>\n\t\t\t<\/div>

\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\"\"<\/span>\n\t\t\t<\/div>
\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t

Llysywod Pendoll y nant (Lampetra planeri<\/em>), y lleiaf o'r tair rhywogaeth o lampreiod a'r unig un sy'n treulio ei gylch bywyd cyfan mewn d?r croyw.<\/p><\/div>\n\t\t\t<\/div>

\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\"\"<\/span>\n\t\t\t<\/div>
\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t

Un o'r rhwystrau mudo pysgod ar Nant Hust sydd gan Ymddiriedolaeth Afonydd Gorllewin Cymru dan sylw.<\/p><\/div>\n\t\t\t<\/div>

\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\"\"<\/span><\/a>\n\t\t\t<\/div>
\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t

Taflen ffeithiau Afon Teifi i'w lawrlwytho.<\/p><\/div>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t<\/div>

\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t

Yn y 1800au, roedd Afon Teifi yn enwog am ei niferoedd o eogiaid yr Iwerydd, sewin (brithyll y m\u00f4r) a brithyll brown. Ym 1834 ysgrifennodd George Agar Hansard fod \u201cAfon Teifi yn sicr yn un o\u2019r afonydd gorau, os nad yr un orau, ar gyfer eog, brithyll a sewin yn Ne Cymru\u201d a \u201cPo agosaf y byddwch chi\u2019n esgyn at ei tharddiad, y mwyaf cynhyrchiol y daw.\u201d<\/p>\n

<\/p>\n

Yn 1904, disgrifiodd Augustus Grimble y gyfres o rwydi aber a chwryglau, trapiau a gwaywffyn oedd yn aros am y pysgod hyn ar eu taith i'r mannau silio yng nghanol y 19eg ganrif. Honnodd fod \u201c\u2026wedi\u2019i ddatgan ar awdurdod da, yn gymesur \u00e2\u2019i maint, fod mwy o rwydi\u2019n cael eu defnyddio ar afon Teifi nag unrhyw afon arall yng Nghymru a Lloegr.\u201d<\/p>\n

<\/p>\n

Disgrifiodd hefyd sut y byddai eogiaid a brithyllod ifanc ar eu ffordd i'r m\u00f4r, fel mewn afonydd eraill yng Nghymru, yn cael eu dal a'u gwerthu'n agored yn Aberteifi am bedair ceiniog y pwys. Nid yw'n syndod bod y bysgodfa gwiail wedi chwalu erbyn 1868.<\/p>\n

<\/p>\n

Ffurfiwyd \u201cBwrdd Cadwraethwyr\u201d y flwyddyn honno i geisio rheoli\u2019r gorbysgota o bysgod Afon Teifi ond bu gwrthwynebiad lleol ffyrnig. Ataliwyd y Cadwraethwyr rhag dymchwel y rhaeadrau yng Nghenarth a thrwy hynny ddileu rhwystr naturiol yn mudo\u2019r pysgod i fyny\u2019r afon- rhwystr a roddai gyfle i bysgotwyr cwrwgl lenwi eu rhwydi.<\/p>\n

<\/p>\n

Yn \u00f4l Grimble \u201c\u2026.taflodd y brodorion gerrig at y gweithwyr a\u2019u gyrru oddi ar yr afon, a chyn gynted ag yr aethant ar ffo, torrwyd eu hoffer, eu berf\u00e2u a\u2019u planciau yn ddarnau a\u2019u taflu i\u2019r d?r.\u201d<\/p><\/div>\n\t\t\t<\/div>

\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t

Mwyngloddio plwm a ffynonellau llygredd eraill<\/h3><\/div>\n\t\t\t<\/div>
\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t

Nid gorbysgota oedd yr unig fygythiad i eogiaid a sewin Teifi ar y pryd. Adroddwyd bod chwarel lechi yng Nghilgerran yn achosi problemau, yn ogystal \u00e2'r llygredd o bedwar mwynglawdd plwm a \u00a0agorwyd yn agos at darddle\u2019r afon.<\/p>\n

<\/p>\n

Yn ei lyfr \u201cRivers of Wales<\/em>\u201d, \u00a0mae Jim Perrin yn s\u00f4n am farwolaeth eliffant, oedd yn rhan o sioe anifeiliaid teithiol, yn Nhregaron ym 1848 - yn \u00f4l pob golwg o wenwyn plwm. Roedd yn ddeg mlynedd ar hugain arall cyn i\u2019r awdurdodau gydnabod y gallai d?r yr afon fod yn broblem i\u2019r boblogaeth ddynol leol hefyd.<\/p>\n

<\/p>\n

Mae llygredd o\u2019r hen fwyngloddiau segur yn parhau i fod yn broblem i\u2019r Teifi hyd heddiw.\u00a0 Yn \u00f4l\u00a0 asesiadau diweddaraf Cyfoeth Naturiol Cymru, mae cyrff d?r ar ben uchaf y dalgylch yn methu cyrraedd y safon oherwydd lefelau uchel o sinc, cadmiwm a phlwm o'r mwyngloddiau segur.<\/p>\n

<\/p>\n

Wrth fynd i lawr yr afon, daw bygythiadau eraill i ansawdd d?r y Teifi i\u2019r amlwg, sef amaethyddiaeth a gollyngiadau gan gwmn\u00efau d?r.<\/p>\n

<\/p>\n

Yn anffodus, mae'r afon wedi dioddef rhai digwyddiadau llygredd trychinebus hefyd. Ar 17eg o Ragfyr 2016, \u00a0gollyngwyd tua 44,000 galwyn o lygrydd iddi o waith treulio anaerobig ger Tregaron<\/a>, \u00a0gan ladd tua 18,000 o bysgod o fewn estyniad o bum milltir. Ym mis Chwefror 2022, llifodd hyd at 70,000 galwyn o slyri o storfa fferm oedd wedi cwympo i Afon Clettwr<\/a>, llednant o Afon Teifi. Arweiniodd hynny hefyd at ladd pysgod sylweddol.<\/p><\/div>\n\t\t\t<\/div>

\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t

Fampirod Teifi<\/h3><\/div>\n\t\t\t<\/div>
\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t

Un o'r rhesymau dros ddynodiad Ardal Cadwraeth Arbennig (ACA) yr afon yw ei bod yn gartref i dair rhywogaeth o bysgod, a elwir hefyd yn \"bysgod fampiraidd.\" Mae'r Llyswen bendoll y m\u00f4r (Petromyzon marinus) yn greadur brawychus, tair i bedair troedfedd o hyd, tebyg i lysywen, sy'n mudo i afonydd fel Afon Teifi ddiwedd y gwanwyn a dechrau'r haf i silio.<\/p>\n

<\/p>\n

Bydd y pysgod ifanc yn treulio sawl blwyddyn yn yr afon cyn iddynt fudo i'r m\u00f4r, gan fwydo\u2019n bennaf drwy hidlo gronynnau o\u2019r d?r. Yn ystod y cyfnod hwn o'u cylch bywyd maent yn dod yn ymborthwyr hematoffagaidd - yn glynu wrth bysgod eraill ac yn defnyddio eu dannedd torchog a\u2019u tafod i fwyta eu cnawd a\u2019u gwaed.<\/p>\n

<\/p>\n

Mae dwy rywogaeth arall o lampreiod hefyd yn byw yn Afon Teifi ac maent yn rhan o\u2019r rheswm pam fod llawer o lednentydd yr afon hefyd wedi'u dynodi'n Ardaloedd Cadwraeth Arbennig. Mae Llyswen bendoll yr afon (Lampetra fluviatilisis) yn llai na Llyswen bendoll y m\u00f4r ond mae hefyd yn esgynnol, gan fudo o'r m\u00f4r i afonydd i silio. Mae hefyd yn barasitig, fel y mae Llyswod bendoll y nant (Lampetra planeri) sydd hyd yn oed yn llai o ran hyd (5-7 modfedd), sy'n byw'n gyfan gwbl mewn d?r croyw.<\/p>\n

<\/p>\n

Ar un adeg roedd yn bysgodyn gwerthfawr i\u2019w fwyta ac, yn \u00f4l pob son, yn gyfrifol am farwolaeth y Brenin Harri I, mae'r tair rhywogaeth o lampreiod yn cael eu \u00a0gwarchod yn ofalus iawn heddiw. Er mai yn 2005 y cynhaliwyd yr asesiad diwethaf o'u niferoedd yn afon Teifi, mae eu statws yn parhau i fod yn \"anffafriol\", gyda rhwystrau i fudo, colli cynefinoedd, gor-dynnu d?r a \u00a0gormodedd o waddod yn fygythiadau mawr iddynt.<\/p><\/div>\n\t\t\t<\/div>

\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t

Gobaith I\u2019r Teifi<\/h3><\/div>\n\t\t\t<\/div>
\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t

Mae Ymddiriedolaeth Afonydd Gorllewin Cymru wedi bod yn gweithio'n galed i adfywio\u2019r lampreiod, ynghyd \u00e2\u2019r eog a'r sewin yn Afon Teifi. Mewn partneriaeth \u00e2 Chyngor Sir Ceredigion a ffermwyr lleol, cwblhawyd eu Prosiect Lleihau a Lliniaru Ffosffad (PRAM) <\/a>\u00a0y llynedd.<\/p>\n

<\/p>\n

Yn ogystal \u00e2 lleihau \u00a0nifer y maetholion fferm sy'n cyrraedd yr afon, bu\u2019r prosiect yn adfer cynefinoedd ar hyd afon Teifi a'i llednentydd. Mae hyn yn atal gormodedd o waddod rhag mynd i mewn i'r afon, sy'n hanfodol ar gyfer silio llwyddiannus lampreiod ac eogiaid. Mae'r ymddiriedolaeth hefyd yn datrys rhwystrau i fudo pysgod gyda dau gored ar Nant Hust wedi'u nodi ar gyfer gwaith y gaeaf hwn.<\/p>\n

<\/p>\n

Mae angen ymdrech enfawr i adfer y Teifi yn rhywbeth tebyg i\u2019r afon a fu. Mae\u2019r Ymddiriedolaeth hefyd wedi bod yn cydweithio \u00e2 Bwrdd Rheoli Maetholion Gorllewin Cymru ar \u201clwybrau silt\/gwaddod\u201d, gan nodi a datrys ffyrdd y mae pridd a maetholion yn mynd i mewn i\u2019r afon.<\/p>\n

<\/p>\n

Mae cynlluniau hefyd ar gyfer prosiect \u201carddangos\u201d Teifi, a fydd yn gosod y sylfaen ar gyfer dull adfer afonydd ar draws Cymru gyfan. Ar hyn o bryd mae Afonydd Cymru ac Ymddiriedolaeth Afonydd Gorllewin Cymru yn helpu D?r Cymru a Chyfoeth Naturiol Cymru yn eu cais i Gronfa Arloesi Ofwat, gan sicrhau ei bod yn canolbwyntio ar yr holl ffactorau sy'n cyfrannu at broblemau'r afon (gan gynnwys amaethyddiaeth, coedwigaeth a thanciau septig), nid gweithgarwch y cwmni d?r yn unig.<\/p>\n

<\/p>\n

Wrth gwrs, er mwyn sicrhau afonydd iach yn y dyfodol, mae pob afon yng Nghymru yn dibynnu yn y pen draw ar ymroddiad a chefnogaeth pobl leol a grwpiau cymunedol. Yn ffodus, mae cynllun \u201cMabwysiadu Llednant\u201d <\/a>\u00a0Ymddiriedolaeth Afonydd Gorllewin Cymru yn mynd o nerth i nerth ar y Teifi, gyda 23 o lednentydd a rhannau o\u2019r brif afon bellach wedi\u2019u mabwysiadu gan wirfoddolwyr ac wedi\u2019u hamddiffyn oherwydd yr oruchwyliaeth ychwanegol hon. Mae gr?p lleol ymroddedig, Achub y Teifi<\/a> , a gefnogir gan yr ymddiriedolaeth, yn gweithio i hyrwyddo\u2019r afon ac i frwydro dros wella ei hiechyd, gan gynnwys cynnal monitro ansawdd d?r.<\/p>\n

<\/p>\n

Mae Ymddiriedolaeth Afonydd Gorllewin Cymru hefyd yn llunio \u201cCynllun y Bobl ar gyfer y Teifi<\/a>\u201d ac yn awyddus i gasglu barn, syniadau a gobeithion pawb sy\u2019n trysori afon sy\u2019n parhau i fod yn rhan bwysig o dreftadaeth, economi a diwylliant Cymru heddiw.<\/p><\/div>\n\t\t\t<\/div>

\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t

Ein diolch i Ymddiriedolaeth \u00a0Afonydd Gorllewin Cymru <\/a>\u00a0am eu cymorth gyda gwybodaeth a lluniau.<\/p>\n

<\/p>\n

 <\/p>\n

<\/p>\n

Cyfeiriadau a Rhagor o Wybodaeth: <\/strong><\/p>\n

<\/p>\n

Afon Teifi\/ River Teifi Designated Special Area of Conservation (SAC)<\/a> \u2013 JNCC<\/p>\n

<\/p>\n

Afon Teifi <\/a>\u00a0\u2013 Darganfod Ceredigion<\/p>\n

<\/p>\n

\u00a0Cynllun Rheoli Craidd Afon Teifi Core Management Plan<\/a> \u2013 Cyfoeth Naturiol Cymru<\/p>\n

<\/p>\n

River Teifi SAC Assessment for Lampreys<\/a> \u2013 Cyfoeth Naturiol Cymru<\/p>\n

<\/p>\n

\u201cRivers of Wales.\u201d Jim Perrin, 2022, cyhoeddwyd gan Gwasg Carreg Gwalch<\/a><\/p>\n

<\/p>\n

\u201cTrout and salmon fishing in Wales.\u201d George Agar Hansard, 1834<\/p>\n

<\/p>\n

\u201cThe salmon and sea trout rivers of England and Wales.\u201d Augustus Grimble, 1904<\/p><\/div>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/div>

\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t

Postio:<\/p><\/div>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/div><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mewn chwe llyn rhewlifol yn uchel ar ochr orllewinol Mynyddoedd Cambria ceir tarddiad yr hyn a ddisgrifir yn aml fel yr afon hiraf sydd gyfan gwbl o fewn Cymru. <\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":8597,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[58],"tags":[],"class_list":["post-8841","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-afon-y-mis"],"yoast_head":"\nAfon Teifi - Afonydd Cymru<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/teifi\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"cy_GB\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Afon Teifi - Afonydd Cymru\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Mewn chwe llyn rhewlifol yn uchel ar ochr orllewinol Mynyddoedd Cambria ceir tarddiad yr hyn a ddisgrifir yn aml fel yr afon hiraf sydd gyfan gwbl o fewn Cymru.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/teifi\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Afonydd Cymru\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-09-25T14:18:47+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-10-17T21:43:50+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/teifi1.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2000\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"934\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Seth Johnson-Marshall\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Seth Johnson-Marshall\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"13 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/teifi\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/teifi\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Seth Johnson-Marshall\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/4014068ab3f19d974bca1f2bd567d2bc\"},\"headline\":\"Afon Teifi\",\"datePublished\":\"2024-09-25T14:18:47+00:00\",\"dateModified\":\"2026-10-17T21:43:50+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/teifi\\\/\"},\"wordCount\":2614,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/teifi\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/09\\\/teifi1.jpg\",\"articleSection\":[\"Afon y Mis\"],\"inLanguage\":\"cy-GB\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/teifi\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/teifi\\\/\",\"name\":\"Afon Teifi - Afonydd Cymru\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/teifi\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/teifi\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/09\\\/teifi1.jpg\",\"datePublished\":\"2024-09-25T14:18:47+00:00\",\"dateModified\":\"2026-10-17T21:43:50+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/4014068ab3f19d974bca1f2bd567d2bc\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/teifi\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"cy-GB\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/teifi\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"cy-GB\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/teifi\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/09\\\/teifi1.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/09\\\/teifi1.jpg\",\"width\":2000,\"height\":934},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/teifi\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Afon Teifi\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/\",\"name\":\"Afonydd Cymru\",\"description\":\"Caring for Welsh Rivers\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"cy-GB\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/4014068ab3f19d974bca1f2bd567d2bc\",\"name\":\"Seth Johnson-Marshall\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"cy-GB\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/ab96db04fe886625b70397fbc1562d1c1aca5b0d177b9870a3d972568e35cb8b?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/ab96db04fe886625b70397fbc1562d1c1aca5b0d177b9870a3d972568e35cb8b?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/ab96db04fe886625b70397fbc1562d1c1aca5b0d177b9870a3d972568e35cb8b?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Seth Johnson-Marshall\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/cy\\\/author\\\/seth-johnson-marshall\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Afon Teifi - Afonydd Cymru","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/teifi\/","og_locale":"cy_GB","og_type":"article","og_title":"Afon Teifi - Afonydd Cymru","og_description":"Mewn chwe llyn rhewlifol yn uchel ar ochr orllewinol Mynyddoedd Cambria ceir tarddiad yr hyn a ddisgrifir yn aml fel yr afon hiraf sydd gyfan gwbl o fewn Cymru.","og_url":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/teifi\/","og_site_name":"Afonydd Cymru","article_published_time":"2024-09-25T14:18:47+00:00","article_modified_time":"2026-10-17T21:43:50+00:00","og_image":[{"width":2000,"height":934,"url":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/teifi1.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Seth Johnson-Marshall","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"Seth Johnson-Marshall","Est. reading time":"13 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/teifi\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/teifi\/"},"author":{"name":"Seth Johnson-Marshall","@id":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/#\/schema\/person\/4014068ab3f19d974bca1f2bd567d2bc"},"headline":"Afon Teifi","datePublished":"2024-09-25T14:18:47+00:00","dateModified":"2026-10-17T21:43:50+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/teifi\/"},"wordCount":2614,"image":{"@id":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/teifi\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/teifi1.jpg","articleSection":["Afon y Mis"],"inLanguage":"cy-GB"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/teifi\/","url":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/teifi\/","name":"Afon Teifi - Afonydd Cymru","isPartOf":{"@id":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/teifi\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/teifi\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/teifi1.jpg","datePublished":"2024-09-25T14:18:47+00:00","dateModified":"2026-10-17T21:43:50+00:00","author":{"@id":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/#\/schema\/person\/4014068ab3f19d974bca1f2bd567d2bc"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/teifi\/#breadcrumb"},"inLanguage":"cy-GB","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/teifi\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"cy-GB","@id":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/teifi\/#primaryimage","url":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/teifi1.jpg","contentUrl":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/teifi1.jpg","width":2000,"height":934},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/teifi\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Afon Teifi"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/#website","url":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/","name":"Afonydd Cymru","description":"Caring for Welsh Rivers","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"cy-GB"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/#\/schema\/person\/4014068ab3f19d974bca1f2bd567d2bc","name":"Seth Johnson-Marshall","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"cy-GB","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/ab96db04fe886625b70397fbc1562d1c1aca5b0d177b9870a3d972568e35cb8b?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/ab96db04fe886625b70397fbc1562d1c1aca5b0d177b9870a3d972568e35cb8b?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/ab96db04fe886625b70397fbc1562d1c1aca5b0d177b9870a3d972568e35cb8b?s=96&d=mm&r=g","caption":"Seth Johnson-Marshall"},"url":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/cy\/author\/seth-johnson-marshall\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8841","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8841"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8841\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12131,"href":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8841\/revisions\/12131"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8597"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8841"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8841"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8841"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}