{"id":11171,"date":"2026-06-22T15:16:38","date_gmt":"2026-06-22T14:16:38","guid":{"rendered":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/?p=11171"},"modified":"2026-10-17T22:44:55","modified_gmt":"2026-10-17T21:44:55","slug":"llwch-cemegol-llygredig","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/cy\/llwch-cemegol-llygredig\/","title":{"rendered":"Delio \u00e2 Llygredd Cemegol"},"content":{"rendered":"<p><div class=\"et_d4_element et_pb_section et_pb_section_0  et_pb_css_mix_blend_mode et_section_regular et_block_section\" >\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t<div class=\"et_d4_element et_pb_row et_pb_row_0  et_pb_css_mix_blend_mode et_block_row\">\n\t\t\t\t<div class=\"et_d4_element et_pb_column_4_4 et_pb_column et_pb_column_0  et_pb_css_mix_blend_mode et-last-child et_block_column\">\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t<div class=\"et_pb_module et_d4_element et_pb_text et_pb_text_0  et_pb_text_align_left et_pb_bg_layout_light\">\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t<div class=\"et_pb_text_inner\"><p><span style=\"color: #ffffff;\">Cyn y gallwn hyd yn oed ddechrau datrys problem llygredd cemegol Cymru, mae angen i ni ddeall maint y broblem<\/span><\/p><\/div>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/div><div class=\"et_d4_element et_pb_section et_pb_section_1  et_pb_css_mix_blend_mode et_section_regular et_block_section\" >\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t<div class=\"et_d4_element et_pb_row et_pb_row_1  et_pb_css_mix_blend_mode et_block_row\">\n\t\t\t\t<div class=\"et_d4_element et_pb_column_4_4 et_pb_column et_pb_column_1  et_pb_css_mix_blend_mode et-last-child et_block_column\">\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t<div class=\"et_pb_module et_d4_element et_pb_text et_pb_text_1  et_pb_text_align_left et_pb_bg_layout_light\">\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t<div class=\"et_pb_text_inner\"><h2>Dydd Llun 22ain Mehefin, 2026<\/h2><\/div>\n\t\t\t<\/div><div class=\"et_pb_module et_d4_element et_pb_text et_pb_text_2  et_pb_text_align_left et_pb_bg_layout_light\">\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t<div class=\"et_pb_text_inner\"><p>Mae ymwybyddiaeth y cyhoedd o lygredd cemegol mewn afonydd wedi bod yn cynyddu dros y blynyddoedd diwethaf.<\/p>\n<p><span style=\"font-size: 17px;\">Mae'r amrediad o gemegau a ddefnyddir bob dydd at bwrpas personol, domestig, diwydiannol, ac amaethyddol yn y DU yn enfawr. Mae llawer ohonynt yn dod i afonydd, trwy orllw, o ddiddisgiadau diwydiannol, yn uniongyrchol drwy ddraeniau neu gan gael ei olchi oddi ar feysydd a meysydd tai. Mae eraill yn cyrraedd trwy dd?r rheilffordd neu'n ymdreiddio oddi ar safleoedd gwastraff tir llygredig a mwynau gollwng.<\/span><\/p>\n<p>Gellir dod o hyd i PFAS (cemegau tragwyddol), niweidiol i iechyd dynol ac ecolegol, yn bron ym mhob un ohonom, gyda d?r yfed fel y brif gyfrwng.<\/p>\n<p>\u00a0Mae effeithiau'r sylweddau hyn a phobl eraill arnom ni a'r amgylchedd wedi cael eu dogfennu'n dda. Gallant niweidio ein organau, cynyddu ein cyfraddau canser a effeithio ar ein datblygiad. Mewn bywyd d?r maent yn arwain at golli bioamrywiaeth, tarfu ar gadwyni bwyd ac newid ecoleg afonydd.<\/p>\n<p>Ac gyda newid hinsawdd yn arwain at ddigwyddiadau glawiad eithafol mwy aml a sy'n rhyddhau mwy o gemegau i afonydd (yn ogystal \u00e2 symud eto'r rhai sydd wedi'u storio yn y m\u00e2n-bres), mae hwn yn broblem sy'n debygol o waethygu yn unig.<\/p><\/div>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/div><div class=\"et_d4_element et_pb_section et_pb_section_2  et_pb_css_mix_blend_mode et_section_regular et_block_section\" >\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t<div class=\"et_d4_element et_pb_row et_pb_row_2  et_pb_css_mix_blend_mode et_block_row\">\n\t\t\t\t<div class=\"et_d4_element et_pb_column_2_5 et_pb_column et_pb_column_2  et_pb_css_mix_blend_mode et_block_column\">\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t<div class=\"et_pb_module et_d4_element et_pb_image et_pb_image_0\">\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t<span class=\"et_pb_image_wrap \"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"606\" height=\"836\" src=\"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/iStock-1317109044-Robert-Thorley.jpg\" alt=\"\" title=\"Chwarel Llechi Cwmorthin yn Nhafarn Ffestiniog\" srcset=\"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/iStock-1317109044-Robert-Thorley.jpg 606w, https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/iStock-1317109044-Robert-Thorley-217x300.jpg 217w, https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/iStock-1317109044-Robert-Thorley-480x662.jpg 480w\" sizes=\"(max-width: 606px) 100vw, 606px\" class=\"wp-image-11180\" \/><\/span>\n\t\t\t<\/div><div class=\"et_pb_module et_d4_element et_pb_text et_pb_text_3  et_pb_text_align_left et_pb_bg_layout_light\">\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t<div class=\"et_pb_text_inner\"><p style=\"text-align: center;\"><strong>Mae gan Gymru hanes diwydiannol cyfoethog sy\u2019n cynnwys llawer o byllau mwyn heb eu defnyddio bellach, un o nifer o ffynonellau llygredd cemegol mewn afonydd. (llun: iStock.com\/Robert Thornley)<\/strong><\/p><\/div>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t<\/div><div class=\"et_d4_element et_pb_column_3_5 et_pb_column et_pb_column_3  et_pb_css_mix_blend_mode et-last-child et_block_column\">\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t<div class=\"et_pb_module et_d4_element et_pb_text et_pb_text_4  et_pb_text_align_left et_pb_bg_layout_light\">\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t<div class=\"et_pb_text_inner\"><h3>Dim dealltwriaeth o'r maint<\/h3><\/div>\n\t\t\t<\/div><div class=\"et_pb_module et_d4_element et_pb_text et_pb_text_5  et_pb_text_align_left et_pb_bg_layout_light\">\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t<div class=\"et_pb_text_inner\"><p>Er gwaethaf y ymwybyddiaeth hon, nid oes gennym lun cywir o hyd o ba mor llygredig yw'r cemegion yng Nghymru.<\/p>\n<p>Flwyddyn ddiwethaf, <a href=\"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/WFD-Concerns.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">heriodd Afonydd Cymru Lywodraeth Cymru dros fonitro cemegol Cyfoeth Naturiol Cymru ar gyfer asesiadau Cyfarwyddyd Fframwaith D?r.<\/a><\/p>\n<p>Ein prif bryder oedd, yn absennol monitoriaeth cemegol yng Nghymru, bod 90% o gorffrennau d?r Cymru yn cael eu tybio'n syml i fod mewn Statws Uchel a bod mwy na hanner y corffennau d?r yng Nghymru heb unrhyw ddata monitro cemegol o gwbl. Yn y cyfamser, mae rhaglenni monitro goddefol a astudiaethau unigol ar afonydd yn dangos bod amrywiaeth eang o gemegion mewn lleoliadau uchel.<\/p>\n<p>Nid oes gennym siawns o ddatrys y mater pan nad oes gennym hyd yn oed ddealltwriaeth sylfaenol o faint y broblem.<\/p><\/div>\n\t\t\t<\/div><div class=\"et_pb_module et_d4_element et_pb_text et_pb_text_6  et_pb_text_align_left et_pb_bg_layout_light\">\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t<div class=\"et_pb_text_inner\"><h3>Safbwynt y Llywodraeth newydd<\/h3><\/div>\n\t\t\t<\/div><div class=\"et_pb_module et_d4_element et_pb_text et_pb_text_7  et_pb_text_align_left et_pb_bg_layout_light\">\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t<div class=\"et_pb_text_inner\"><p>Mae gan y Llywodraeth newydd swydd ar eu gwefusau. Yn eu maniffesto, addawodd Plaid Cymru weithio i sicrhau bod pob corff d?r yng Nghymru yn cyrraedd statws \u2018da\u2019 o leiaf (er nad oedd yn dweud pryd) ac i gefnogi dull wedi'i arwain gan wyddoniaeth a thystiolaeth.<\/p>\n<p>Felly, cam rhesymegol cyntaf yn hynny fydd cryfhau monitro cemegol ledled Cymru.<\/p>\n<p>Hefyd, <a href=\"https:\/\/environment.ec.europa.eu\/news\/stricter-rules-protecting-water-eu-enter-force-2026-05-11_en\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">mae barn dda am awydd y Llywodraeth newydd i gyd-fynd \u00e2 Ewrop, lle mae safonau cemegol wedi diweddaru\u2019r mis diwethaf eu rhestr o halogwyr d?r i gynnwys sylweddau newydd a adnabuwyd sy\u2019n niweidio\u2019r amgylchedd a phobl.<\/a><\/p><\/div>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/div><div class=\"et_d4_element et_pb_section et_pb_section_3  et_pb_css_mix_blend_mode et_section_regular et_block_section\" >\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t<div class=\"et_d4_element et_pb_row et_pb_row_3  et_pb_css_mix_blend_mode et_block_row\">\n\t\t\t\t<div class=\"et_d4_element et_pb_column_4_4 et_pb_column et_pb_column_4  et_pb_css_mix_blend_mode et-last-child et_block_column\">\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t<div class=\"et_pb_module et_d4_element et_pb_text et_pb_text_8  et_pb_text_align_left et_pb_bg_layout_light\">\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t<div class=\"et_pb_text_inner\"><p>Roedd y ychwanegiadau hyn yn cynnwys nid yn unig rhai PFAS, pesgitsidau a chyffuriau ond am y tro cyntaf, microbrysbiaethau, dangosyddion gwrthsefyll microbaidd, ac ecosystemau d?r tir sensitif. Ar \u00f4l i ni adael yr UE, ni chafodd safonau cemegol wedi'u tynhau yn y gwaith trin d?r gwastraff yn y DU eu mabwysiadu chwaith.<\/p><\/div>\n\t\t\t<\/div><div class=\"et_pb_module et_d4_element et_pb_text et_pb_text_9  et_pb_text_align_left et_pb_bg_layout_light\">\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t<div class=\"et_pb_text_inner\"><h3>Pwy sy'n talu?<\/h3><\/div>\n\t\t\t<\/div><div class=\"et_pb_module et_d4_element et_pb_text et_pb_text_10  et_pb_text_align_left et_pb_bg_layout_light\">\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t<div class=\"et_pb_text_inner\"><p>Ar \u00f4l arolwg YouGov yn 2025 a gyfeirir mewn <a href=\"https:\/\/research.senedd.wales\/research-articles\/forever-chemicals-what-they-are-and-why-they-re-an-enduring-matter\/?utm_source=Senedd+Research%2C+Welsh+Parliament&amp;utm_campaign=2b26f91954-Mailchimp_CAMPAIGN_2_16_2024_8_24__COPY_02&amp;utm_medium=email&amp;utm_term=0_63ce47a186-2b26f91954-243313634\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">adroddiad y Senedd<\/a> ar gemegau yr wythnos diwethaf, gwelwyd, yn ddealladwy, bod 90% o bobl yn y DU yn credu ei bod yn \u2018eithaf pwysig\u2019 rheoli lefelau PFAS mewn bwyd, d?r yfed a'r amgylchedd yn effeithiol.<\/p>\n<p>Mae'n debyg yn ddiogel tybio eu bod yn teimlo yr un peth am gemegau niweidiol eraill. Ond, pwy sy'n talu am hynny?<\/p>\n<p>Mae Plaid eisiau cryfhau egwyddor y \u2018sy\u2019n llygru sy\u2019n talu\u2019, ond bydd cymhwyso hynny i safleoedd gwastraff tirlenwi a mwyngloddiau hanesyddol, er enghraifft, a gr\u00ebwyd ddegawdau yn \u00f4l, yn her go iawn.<\/p><\/div>\n\t\t\t<\/div><div class=\"et_pb_module et_d4_element et_pb_text et_pb_text_11  et_pb_text_align_left et_pb_bg_layout_light\">\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t<div class=\"et_pb_text_inner\"><h3>Atal cemegau o'r ffynhonnell<\/h3><\/div>\n\t\t\t<\/div><div class=\"et_pb_module et_d4_element et_pb_text et_pb_text_12  et_pb_text_align_left et_pb_bg_layout_light\">\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t<div class=\"et_pb_text_inner\"><p>Un o\u2019r prif neges o Bapur Gwyrdd Llywodraeth Cymru ar ddiwygio d?r oedd atal wrth y ffynhonnell. Roedd ganddo thema adlewyrchol mai Cymru ddylai symud i ffwrdd o ddibynnu\u2019n unig ar driniaeth \u2018diwedd pibell\u2019 gan gwmn\u00efau d?r a chanolbwyntio yn hytrach ar atal gwenwynion rhag mynd i\u2019r amgylchedd d?r o\u2019r cychwyn cyntaf.<\/p>\n<p>Fel Ewropea, bydd hyn yn golygu rheoleiddio tynnach a gwahardd defnyddio cemegau peryglus ar draws pob sector economaidd.<\/p><\/div>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/div><div class=\"et_d4_element et_pb_section et_pb_section_4  et_pb_css_mix_blend_mode et_section_regular et_block_section\" >\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t<div class=\"et_d4_element et_pb_row et_pb_row_4  et_pb_css_mix_blend_mode et_block_row\">\n\t\t\t\t<div class=\"et_d4_element et_pb_column_1_2 et_pb_column et_pb_column_5  et_pb_css_mix_blend_mode et_block_column\">\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t<div class=\"et_pb_module et_d4_element et_pb_image et_pb_image_1\">\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t<span class=\"et_pb_image_wrap \"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"606\" height=\"836\" src=\"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/dog.jpg\" alt=\"\" title=\"Chwarel Llechi Cwmorthin yn Nhafarn Ffestiniog\" srcset=\"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/dog.jpg 606w, https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/dog-217x300.jpg 217w, https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/dog-480x662.jpg 480w\" sizes=\"(max-width: 606px) 100vw, 606px\" class=\"wp-image-11181\" \/><\/span>\n\t\t\t<\/div><div class=\"et_pb_module et_d4_element et_pb_text et_pb_text_13  et_pb_text_align_left et_pb_bg_layout_light\">\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t<div class=\"et_pb_text_inner\"><p style=\"text-align: center;\">Un symudiad annogol diweddar oedd Cymdeithas Ffisegwyr Gwyddorau anifeiliaid Prydain (BVA) yn cynghori yn erbyn defnyddio triniaethau pla gwiddon anifeiliaid yn rhiantol ond sydd yn bennaf yn annhydnaws. Yn aml mae'r rhain yn defnyddio fipronil ac imidacloprid, dau sylwedd sy'n wenwynig iawn i fywyd d?r ac wedi profi eu bod yn achosi llygredd mewn afonydd.<\/p><\/div>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t<\/div><div class=\"et_d4_element et_pb_column_1_2 et_pb_column et_pb_column_6  et_pb_css_mix_blend_mode et-last-child et_block_column\">\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t<div class=\"et_pb_module et_d4_element et_pb_text et_pb_text_14  et_pb_text_align_left et_pb_bg_layout_light\">\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t<div class=\"et_pb_text_inner\"><h3>Mae'n annhebygol y bydd newid ymddygiadol yn effeithiol ar ei ben ei hun<\/h3><\/div>\n\t\t\t<\/div><div class=\"et_pb_module et_d4_element et_pb_text et_pb_text_15  et_pb_text_align_left et_pb_bg_layout_light\">\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t<div class=\"et_pb_text_inner\"><p>Mae rhai wedi galw am newid ymddygiad cymdeithasol, i bob un ohonom ofyn a oes angen i ni ddefnyddio cynnyrch cemegol cyn gwneud hynny.<\/p>\n<p>Ond mae dibynnu ar hynny yn debygol o gymryd rhy hir a gallai fod yn barod i fod yn effeithiol.<\/p><\/div>\n\t\t\t<\/div><div class=\"et_pb_module et_d4_element et_pb_text et_pb_text_16  et_pb_text_align_left et_pb_bg_layout_light\">\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t<div class=\"et_pb_text_inner\"><p>Un symudiad annogol diweddar oedd Cynghrair <a href=\"https:\/\/www.bbc.co.uk\/news\/articles\/cp9pd4d3m5ko\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Anifeiliaid Clybiau Anifeiliaid Prydain (BVA)<\/a> yn cynghori yn erbyn defnyddio triniaethau pryfyn anifeiliaid anwes fel arfer, sydd yn bennaf yn ddiangen, sy\u2019n cynnwys fipronil ac imidacloprid. Mae\u2019r ddwy sylwedd hyn yn hynod wenwynig i fywyd d?r ac wedi\u2019i brofi eu bod yn achosi llygredd mewn afonydd.<\/p>\n<p>Mae ban cyfan bellach yn cael ei drafod yn Westminster, rhywbeth y dylid ei gefnogi.<\/p>\n<p>Mae angen mabwysiadu\u2019r dull hwn hefyd ar gyfer sectorau eraill. Mae padellau nad ydynt yn glynu, er enghraifft, yn ffynhonnell fawr o PFAS ond maent yn dal i gael eu cynhyrchu er gwaethaf cael dewis arall effeithiol.<\/p><\/div>\n\t\t\t<\/div><div class=\"et_pb_module et_d4_element et_pb_text et_pb_text_17  et_pb_text_align_left et_pb_bg_layout_light\">\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t<div class=\"et_pb_text_inner\"><h3>Datganoli pellach i helpu?<\/h3><\/div>\n\t\t\t<\/div><div class=\"et_pb_module et_d4_element et_pb_text et_pb_text_18  et_pb_text_align_left et_pb_bg_layout_light\">\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t<div class=\"et_pb_text_inner\"><p>Mae\u2019r achos veterinaidd diweddar yn pwysleisio bod rhai o\u2019r materion mwyaf ac argyfyngus sy\u2019n effeithio ar Gymru y tu allan i reolaeth Llywodraeth Cymru.<\/p>\n<p>Serch hynny, mae cemegion yn yr amgylchedd yn broblem ar draws y DU sydd angen cael ei datrys ar draws pob gwlad ddatganoledig.\u00a0<\/p>\n<p>Bydd rhoi egwyddorion Atebolrwydd Cynhyrchydd mwy cadarn ar waith angen ychydig o gefnogaeth sylweddol a diddordeb gan San Steffan, ond y cam allweddol cyntaf i Lywodraeth newydd Cymru yw symud ymlaen gyda diwygio d?r.\u00a0<\/p>\n<p>O leiaf byddai hyn yn arwydd o awydd i ddechrau delio \u00e2\u2019r broblem llygredd cemegol.<\/p><\/div>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/div><div class=\"et_d4_element et_pb_section et_pb_section_5  et_pb_css_mix_blend_mode et_section_regular et_block_section\" >\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t<div class=\"et_d4_element et_pb_row et_pb_row_5  et_pb_css_mix_blend_mode et_block_row\">\n\t\t\t\t<div class=\"et_d4_element et_pb_column_4_4 et_pb_column et_pb_column_7  et_pb_css_mix_blend_mode et-last-child et_block_column\">\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t<div class=\"et_pb_module et_d4_element et_pb_text et_pb_text_19  et_pb_text_align_left et_pb_bg_layout_light\">\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t<div class=\"et_pb_text_inner\"><p>Postio:<\/p><\/div>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/div><div class=\"et_d4_element et_pb_section et_pb_section_6  et_pb_css_mix_blend_mode et_section_regular et_block_section\" >\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t<div class=\"et_d4_element et_pb_row et_pb_row_6  et_pb_css_mix_blend_mode et_block_row\">\n\t\t\t\t<div class=\"et_d4_element et_pb_column_2_5 et_pb_column et_pb_column_8  et_pb_css_mix_blend_mode et_block_column et_pb_column_empty\">\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/div><div class=\"et_d4_element et_pb_column_3_5 et_pb_column et_pb_column_9  et_pb_css_mix_blend_mode et-last-child et_block_column et_pb_column_empty\">\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/div><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Cyn y gallwn hyd yn oed ddechrau datrys problem llygredd cemegol Cymru, mae angen inni ddeall maint y broblem&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":8540,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[61],"tags":[],"class_list":["post-11171","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-newyddion"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.7 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Delio \u00e2 Llygredd Cemegol - Afonydd Cymru<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/grips-chemical-pollution\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"cy_GB\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Delio \u00e2 Llygredd Cemegol - Afonydd Cymru\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Cyn y gallwn hyd yn oed ddechrau datrys problem llygredd cemegol Cymru, mae angen inni ddeall maint y broblem...\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/grips-chemical-pollution\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Afonydd Cymru\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-06-22T14:16:38+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-10-17T21:44:55+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/20211114_132924-copy-scaled.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2048\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"996\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Seth Johnson-Marshall\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Seth Johnson-Marshall\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"10 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/grips-chemical-pollution\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/grips-chemical-pollution\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Seth Johnson-Marshall\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/4014068ab3f19d974bca1f2bd567d2bc\"},\"headline\":\"Delio \u00e2 Llygredd Cemegol\",\"datePublished\":\"2026-06-22T14:16:38+00:00\",\"dateModified\":\"2026-10-17T21:44:55+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/grips-chemical-pollution\\\/\"},\"wordCount\":1934,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/grips-chemical-pollution\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/05\\\/20211114_132924-copy-scaled.jpg\",\"articleSection\":[\"Newyddion\"],\"inLanguage\":\"cy-GB\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/grips-chemical-pollution\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/grips-chemical-pollution\\\/\",\"name\":\"Delio \u00e2 Llygredd Cemegol - Afonydd Cymru\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/grips-chemical-pollution\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/grips-chemical-pollution\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/05\\\/20211114_132924-copy-scaled.jpg\",\"datePublished\":\"2026-06-22T14:16:38+00:00\",\"dateModified\":\"2026-10-17T21:44:55+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/4014068ab3f19d974bca1f2bd567d2bc\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/grips-chemical-pollution\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"cy-GB\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/grips-chemical-pollution\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"cy-GB\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/grips-chemical-pollution\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/05\\\/20211114_132924-copy-scaled.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/05\\\/20211114_132924-copy-scaled.jpg\",\"width\":2048,\"height\":996},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/grips-chemical-pollution\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Delio \u00e2 Llygredd Cemegol\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/\",\"name\":\"Afonydd Cymru\",\"description\":\"Caring for Welsh Rivers\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"cy-GB\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/4014068ab3f19d974bca1f2bd567d2bc\",\"name\":\"Seth Johnson-Marshall\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"cy-GB\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/ab96db04fe886625b70397fbc1562d1c1aca5b0d177b9870a3d972568e35cb8b?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/ab96db04fe886625b70397fbc1562d1c1aca5b0d177b9870a3d972568e35cb8b?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/ab96db04fe886625b70397fbc1562d1c1aca5b0d177b9870a3d972568e35cb8b?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Seth Johnson-Marshall\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\\\/cy\\\/author\\\/seth-johnson-marshall\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Delio \u00e2 Llygredd Cemegol - Afonydd Cymru","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/grips-chemical-pollution\/","og_locale":"cy_GB","og_type":"article","og_title":"Delio \u00e2 Llygredd Cemegol - Afonydd Cymru","og_description":"Cyn y gallwn hyd yn oed ddechrau datrys problem llygredd cemegol Cymru, mae angen inni ddeall maint y broblem...","og_url":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/grips-chemical-pollution\/","og_site_name":"Afonydd Cymru","article_published_time":"2026-06-22T14:16:38+00:00","article_modified_time":"2026-10-17T21:44:55+00:00","og_image":[{"width":2048,"height":996,"url":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/20211114_132924-copy-scaled.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Seth Johnson-Marshall","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"Seth Johnson-Marshall","Est. reading time":"10 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/grips-chemical-pollution\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/grips-chemical-pollution\/"},"author":{"name":"Seth Johnson-Marshall","@id":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/#\/schema\/person\/4014068ab3f19d974bca1f2bd567d2bc"},"headline":"Delio \u00e2 Llygredd Cemegol","datePublished":"2026-06-22T14:16:38+00:00","dateModified":"2026-10-17T21:44:55+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/grips-chemical-pollution\/"},"wordCount":1934,"image":{"@id":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/grips-chemical-pollution\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/20211114_132924-copy-scaled.jpg","articleSection":["Newyddion"],"inLanguage":"cy-GB"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/grips-chemical-pollution\/","url":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/grips-chemical-pollution\/","name":"Delio \u00e2 Llygredd Cemegol - Afonydd Cymru","isPartOf":{"@id":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/grips-chemical-pollution\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/grips-chemical-pollution\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/20211114_132924-copy-scaled.jpg","datePublished":"2026-06-22T14:16:38+00:00","dateModified":"2026-10-17T21:44:55+00:00","author":{"@id":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/#\/schema\/person\/4014068ab3f19d974bca1f2bd567d2bc"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/grips-chemical-pollution\/#breadcrumb"},"inLanguage":"cy-GB","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/grips-chemical-pollution\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"cy-GB","@id":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/grips-chemical-pollution\/#primaryimage","url":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/20211114_132924-copy-scaled.jpg","contentUrl":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/20211114_132924-copy-scaled.jpg","width":2048,"height":996},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/grips-chemical-pollution\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Delio \u00e2 Llygredd Cemegol"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/#website","url":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/","name":"Afonydd Cymru","description":"Caring for Welsh Rivers","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"cy-GB"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/#\/schema\/person\/4014068ab3f19d974bca1f2bd567d2bc","name":"Seth Johnson-Marshall","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"cy-GB","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/ab96db04fe886625b70397fbc1562d1c1aca5b0d177b9870a3d972568e35cb8b?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/ab96db04fe886625b70397fbc1562d1c1aca5b0d177b9870a3d972568e35cb8b?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/ab96db04fe886625b70397fbc1562d1c1aca5b0d177b9870a3d972568e35cb8b?s=96&d=mm&r=g","caption":"Seth Johnson-Marshall"},"url":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/cy\/author\/seth-johnson-marshall\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11171","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11171"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11171\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12282,"href":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11171\/revisions\/12282"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8540"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11171"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11171"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/afonyddcymru.cambrianweb.dev\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11171"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}